بازنمایی ابعاد راهبردی عناصر و مواد شیمیایی در کتاب‌های درسی شیمی دوره دوم متوسطه
کد مقاله : 1234-CHEMCONF8
نویسندگان
هما رحمانی *
عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان- پردیس فاطمه‌الزهرا(س) تبریز
چکیده مقاله
عناصر و مواد راهبردی به‌دلیل نقش محوری در توسعه فناوری، تولید صنعتی و امنیت زنجیره‌های تأمین، در شکل‎دهی به مناسبات قدرت و امنیت بین‌الملل اهمیت ویژه‌ای دارند. از این رو، بررسی چگونگی بازنمایی آن‌ها در محتوای آموزشی می‌تواند میزان توجه نظام آموزشی به ابعاد راهبردی این عناصر و مواد را در کنار ویژگی‌های علمی و شیمیایی آن‌ها آشکار سازد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل بازنمایی ابعاد راهبردی این عناصر و مواد در کتاب‌های درسی شیمی دوره دوم متوسطه ایران انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار، محتوای متنی و بصری کتاب‌های شیمی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم، چاپ سال 1404، را بررسی کرده است. چارچوب تحلیل شامل چهار مؤلفه «پراکندگی و جغرافیای ذخایر»، «عناصر حیاتی و گلوگاه‌های تأمین» ، «آسیب‌پذیری تأمین و امنیت مواد» و «شیمی، تاب‌آوری و خودکفایی ملی» بود. سهم این مؤلفه‌ها از کل محتوای کدگذاری‌شده به‌ترتیب 03/10، 35/54، 46/13 و 16/22 درصد به دست آمد. این الگو بیانگر غلبه نسبی ابعاد علمی، صنعتی و فناورانه مواد بر ابعاد راهبردی و امنیتی آنها در محتوای کتاب‌هاست. بر این اساس، تقویت رویکردی تلفیقی در آموزش شیمی، با تأکید بر پیوند میان ویژگی‌های علمی مواد، جغرافیای منابع، وابستگی‌های تأمین و ظرفیت‌های ملی، برای تبیین جامع‌تر اهمیت راهبردی مواد در سیاست جهانی ضروری است.
کلیدواژه ها
عناصر و مواد راهبردی، جغرافیای منابع، امنیت زنجیره تأمین، تاب‌آوری ملی، برنامه درسی شیمی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر