مروری بر نقد استعارۀ بی‌نظمی در آموزش آنتروپی شیمی و نقش انرژی آزاد گیبس
کد مقاله : 1172-CHEMCONF8
نویسندگان
هادی عبدالهی1، محمد قاسم‌نژند *2
1دانشجومعلم دانشگاه فرهنگیان
2هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
استعارۀ «بی‌نظمی» اغلب نخستین تصویری است که دانشجوی شیمی از آنتروپی می‌سازد. این مقالۀ مروری ـ تحلیلیِ هدفمند، با تمرکز بر نقد لمبرت از کاربرد استعاره (لمبرت،2002 الف) و در گفت‌وگو با دیدگاه مکمل هاگلوند (هاگنولد، 2017) ، ظرفیت و محدودیت این تعبیر را در آموزش آنتروپی شیمی بررسی می‌کند. با مدل شمارش چهار ذرۀ متمایزِ برچسب‌گذاری‌شده در دو محفظه، تمایز میان حالت ماکروسکوپی و ریزحالت‌های مکانیِ ساده‌شده نشان داده می‌شود. سپس انبساط آزاد گاز ایده‌آل، اختلاط دو گاز متفاوت، گرمایش در حجم ثابت و تجزیۀ N₂O₄ به NO₂ مقایسه می‌شوند. این مثال‌ها نشان می‌دهند که افزایش آنتروپی لزوماً با تغییر آشکار در ظاهر سامانه همراه نیست. در واکنش تشکیل آب مایع از هیدروژن و اکسیژن نیز آنتروپی سامانه کاهش می‌یابد، اما در شرایط استاندارد و دمای ۲۹۸٫۱۵ کلوین، انرژی آزاد گیبس واکنش منفی است؛ زیرا سهم آنتالپی بر سهم آنتروپی غلبه دارد. نتیجه آن است که استعاره می‌تواند نقطۀ ورود آموزشی باشد، اما جای تعریف ترمودینامیکی، تفسیر آماری و معیار انرژی آزاد گیبس را نمی‌گیرد. در پایان، توالی پنج‌گامی آموزشی پیشنهاد می‌شود؛ اثربخشی آن در این پژوهش آزموده نشده است.
کلیدواژه ها
آنتروپی، استعارۀ بی‌نظمی، ریزحالت، انرژی آزاد گیبس، ترمودینامیک شیمیایی، آموزش شیمی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر