واکاوی منافع ملی در محتوای کتاب‌های شیمی دوره دوم متوسطه با رویکرد آسیب‌شناسی سیاست‌گذاری آموزشی در شرایط پساجنگ
کد مقاله : 1123-CHEMCONF8
نویسندگان
زکیه اکرمی *1، یگانه گلستانی راد2
1گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665، تهران، ایران
2دبیر شیمی، آموزش‌وپرورش شهرستان طرقبه شاندیز، خراسان رضوی، ایران
چکیده مقاله
منافع ملی به‌عنوان قطب‌نمای تصمیم‌گیری‌های کلان، در شرایط حساس پساجنگ نقشی حیاتی در حفظ انسجام داخلی و بازدارندگی در برابر تهدیدات ایفا می‌کند. نهادینه‌سازی این مؤلفه‌ها مستلزم وجود برنامه درسی هدفمند، به‌ویژه در دروس علوم پایه نظیر شیمی است که با صنایع راهبردی و زیرساخت‌های توسعه پیوند دارند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب‌های شیمی دوره دوم متوسطه از منظر مؤلفه‌های پنج‌گانه منافع ملی شامل منافع ایدئولوژیک، دفاعی - امنیتی، رفاهی - اقتصادی، سیاسی - اجتماعی و معطوف به نظام بین‌الملل انجام شد. این پژوهش با رویکرد توصیفی و روش تحلیل محتوا انجام گرفت. جامعه و نمونه آماری شامل تمامی کتاب‌های شیمی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم (چاپ ۱۴۰5) بود. ابزار گردآوری داده‌ها، چک‌لیست محقق‌ساخته‌ای بود که روایی محتوایی آن توسط ۵ نفر از متخصصان برنامه‌ریزی درسی تأیید گردید. پایایی ابزار نیز با استفاده از روش کدگذاری مجدد توسط دو ارزیاب مستقل، بر اساس ضریب توافق کاپای کوهن ۸۷/۰ محاسبه و تأیید شد. بررسی ۷۶ واحد تحلیل نشان داد منافع رفاهی - اقتصادی بیشترین و منافع ایدئولوژیک در رتبه دوم بسامدها قرار دارند. در نقطه مقابل، منافع دفاعی - امنیتی با تنها ۱ مورد کمترین میزان توجه را به خود اختصاص داده و در پایه‌های یازدهم و دوازدهم به‌طور کامل غایب است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد نظام آموزشی در همگام‌سازی محتوای کتاب‌های شیمی دوره دوم متوسطه با الزامات امنیت ملی، پدافند غیرعامل و شرایط ویژه ژئوپلیتیک کشور دچار تأخیر ساختاری است.
کلیدواژه ها
تحلیل محتوا، منافع ملی، آموزش شیمی، سیاست‌گذاری آموزشی، شرایط پساجنگ، دوره دوم متوسطه.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی