بررسی میزان و چگونگی بازنمایی تفکر نقاد و سواد علمی‌ـ‌فناورانه در اسناد بالادستی و کتاب‌های درسی شیمی دوره متوسطه دوم
کد مقاله : 1122-CHEMCONF8 (R1)
نویسندگان
محمدحسین درویش نژاد *1، امیرحسین قاسمی ورنامخواستی2
1عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان
2دانشجو
چکیده مقاله
پرورش تفکر نقاد و سواد علمی‌ـ‌فناورانه از اهداف مهم نظام‌های آموزشی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان و چگونگی بازنمایی مؤلفه‌های این دو شایستگی در اسناد بالادستی و کتاب‌های درسی شیمی دوره متوسطه دوم انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار بود. جامعه پژوهش شامل سند تحول بنیادین، برنامه درسی ملی و کتاب‌های شیمی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم (چاپ ۱۴۰۴) بود. داده‌ها با استفاده از چک‌لیست محقق‌ساخته شامل شش مؤلفه تفکر نقاد و چهار مؤلفه سواد علمی‌ـ‌فناورانه گردآوری و تحلیل شدند. تناسب اولیه مؤلفه‌ها با اهداف پژوهش از طریق دریافت نظر کلی پنج متخصص آموزش شیمی و برنامه‌ریزی درسی بررسی شد. یافته‌ها نشان داد در کتاب‌های شیمی، مؤلفه «تحلیل و ارزیابی» با ۴۸ مورد بیشترین فراوانی را در حوزه تفکر نقاد داشت؛ در مقابل، «قضاوت صحیح» با ۸ مورد و «پرسشگری» با ۱۲ مورد کمترین فراوانی را نشان دادند. در حوزه سواد علمی‌ـ‌فناورانه، «درک ماهیت علم» با ۲۵ مورد بیشترین فراوانی را داشت؛ درحالی‌که «مسئولیت اخلاقی در قبال فناوری» با ۹ مورد و «تفکر فناورانه» با ۱۲ مورد کمتر بازنمایی شده بودند. بررسی کیفی نشان داد برخی فعالیت‌های آزمایشگاهی بیشتر بر اجرای دستورالعمل‌ها متمرکزند و فرصت محدودتری برای پرسشگری، طراحی آزمایش و استدلال مستقل فراهم می‌کنند. یافته‌ها بر ضرورت توجه بیشتر به مؤلفه‌های کمتر بازنمایی‌شده در طراحی محتوای آموزشی شیمی تأکید دارند.
کلیدواژه ها
فکر نقاد، سواد علمی‌ـ‌فناورانه، کتاب‌های درسی شیمی، تحلیل محتوا، آموزش شیمی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر