بررسی میزان و نحوه حضور مؤلفه‌های نانوشیمی در کتاب‌های شیمی دوره دوم متوسطه ایران
کد مقاله : 1096-CHEMCONF8 (R1)
نویسندگان
حمیده حقیقت *1، هانیه دهنوی2
1استادیار گروه آموزش شیمی دانشگاه فرهنگیان
2دانشجوی کارشناسی دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان و نحوه حضور مؤلفه‌های مرتبط با نانوشیمی در کتاب‌های شیمی دوره دوم متوسطه ایران انجام شد. این پژوهش از رویکرد آمیخته و روش تحلیل محتوای جهت‌دار بهره گرفت. جامعه آماری شامل کتاب‌های شیمی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم در سال تحصیلی 1405–1404 بود که به‌صورت کامل بررسی شدند. داده‌ها با استفاده از چک‌لیست محقق‌ساخته‌ای شامل سه مضمون و چهارده مؤلفه مرتبط با نانوشیمی گردآوری و از نظر فراوانی و نحوه ارائه محتوا تحلیل شدند. برای بررسی پایایی ابزار، بخشی از محتوای کتاب‌ها توسط کدگذار دوم نیز بررسی شد و ضریب کاپای کوهن 75/0 به دست آمد. یافته‌ها نشان داد که از مجموع ۱۲ مورد شناسایی‌شده، همه موارد در کتاب شیمی پایه دوازدهم و در فصل‌های سوم و چهارم آن قرار داشتند و در کتاب‌های پایه‌های دهم و یازدهم، موردی منطبق با مؤلفه‌های بررسی‌شده یافت نشد. محتوای شناسایی‌شده عمدتاً به معرفی نانوساختارها، بیان اندازه و مقیاس نانومتری و اشاره به کاربردهای نانومواد اختصاص داشت. در میان مؤلفه‌های بررسی‌شده، «تعریف و مفهوم نانومتری» بیشترین فراوانی را داشت؛ در مقابل، برخی مؤلفه‌ها، از جمله ویژگی‌های وابسته به اندازه، حضور محدودتری داشتند. نتایج نشان داد که محتوای مرتبط با نانوشیمی از نظر توزیع در پایه‌های تحصیلی و تنوع مؤلفه‌ها متوازن نیست و بازنگری در توزیع این مفاهیم و تقویت فعالیت‌های آموزشی مرتبط می‌تواند به پیوند بهتر آموزش شیمی با علم و فناوری نانو کمک کند.
کلیدواژه ها
نانوشیمی، تحلیل محتوا، کتاب‌های درسی شیمی، دوره دوم متوسطه، علم و فناوری نانو
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی