مروری تحلیلی بر کارکرد ریاضیات در آموزش شیمی
کد مقاله : 1080-CHEMCONF8 (R1)
نویسندگان
ابراهیم اکبربگلو *
دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
ریاضیات در آموزش شیمی ابزاری اساسی برای توصیف کمی، تحلیل و پیش‌بینی پدیده‌هاست؛ با این‌حال، دشواری در استدلال تناسبی، تبدیل واحدها، تفسیر نمودارها و پیوند دادن محاسبات با مفاهیم شیمیایی می‌تواند یادگیری معنادار را محدود کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی کارکردهای ریاضیات در آموزش شیمی و استخراج دلالت‌های آن برای تربیت دبیران شیمی انجام شد. روش پژوهش، مرور روایی ـ تحلیلی هدفمند ۱۰ مقاله منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶ بود؛ شش مقاله بین‌المللی و چهار مقاله فارسی. از این مجموعه، ۹ مقاله مستقیماً به مؤلفه‌های ریاضی در آموزش شیمی می‌پرداختند و یک مطالعه مکمل، کج‌فهمی‌های دانشجو‌معلمان دانشگاه فرهنگیان را در موضوعات ترمودینامیک و سینتیک بررسی کرده بود. یافته‌ها در پنج بُعد شامل استدلال کمی و محاسبات، فهم مفهومی کمیت‌ها و روابط، مدل‌سازی و تفسیر بازنمایی‌های ریاضی، آمادگی ریاضی و نرخ یادگیری شیمی و کاربرد ریاضیات در آزمایشگاه و تحلیل داده سازمان‌دهی شدند. مقایسه مطالعات نشان داد که مهارت‌های ریاضی با برخی شاخص‌های عملکرد و انگیزه مرتبط‌اند، اما تسلط محاسباتی به‌تنهایی فهم شیمیایی را تضمین نمی‌کند؛ همچنین، آمادگی اولیه پایین لزوماً به معنای نرخ یادگیری کمتر نیست. مطالعه مربوط به دانشجو‌معلمان نیز وجود کج‌فهمی‌هایی در ترمودینامیک و سینتیک را گزارش کرده، هرچند مهارت ریاضی را مستقلاً نسنجیده است. بر این اساس، ارزشیابی تشخیصی، آموزش دانش محتوایی ـ تربیتی در پیوند ریاضی و شیمی، و طراحی تدریس تلفیقی پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه ها
آموزش شیمی، آموزش ریاضی، استدلال کمی، استوکیومتری، مدل‌سازی ریاضی، تربیت دبیر شیمی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر