شناسایی ظرفیت های کتاب‌های درسی شیمی متوسطه برای ادغام مفاهیم مواد هوشمند در چارچوبSTEAM
کد مقاله : 1047-CHEMCONF8 (R1)
نویسندگان
هستی قپانوری1، فاضل قهرمانی فرد *2، زهرا شریفی3
1دانشجوی کارشناسی آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، تبریز، ایران
2گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
3دانشجوی کارشناسی آموزش فیزیک، دانشگاه فرهنگیان، تبریز، ایران
چکیده مقاله
تحولات علمی و فناورانه، ضرورت بازنگری در محتوای برنامه‌های درسی شیمی و توجه به ارتباط دانش نظری با کاربردهای نوین را برجسته ساخته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ظرفیت‌های مفهومی کتاب‌های درسی شیمی دوره دوم متوسطه برای پرداختن به مواد هوشمند و بررسی امکان پیوند این ظرفیت‌ها با مؤلفه‌های پنج‌گانه رویکرد علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی و توصیفی ـ تحلیلی بود. داده‌ها از طریق بررسی اسنادی و تحلیل محتوای کتاب‌های شیمی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم گردآوری و تحلیل شدند. یافته‌ها در سه محور سازمان‌دهی شدند: لنگرگاه‌های مفهومی کتاب‌های درسی، ماتریس تطبیق مفاهیم مواد هوشمند با مؤلفه‌های رویکرد علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات و مضامین راهبردی طراحی محتوای آموزشی. نتایج نشان داد که مفاهیمی مانند نیروهای بین‌مولکولی، پلیمرها، ساختار فلزها و آلیاژها، الکتروشیمی و تعادل‌های اسید و باز، ظرفیت مفهومی لازم برای ایجاد ارتباط با نمونه‌هایی از مواد هوشمند، از جمله هیدروژل‌های پاسخ‌گو، آلیاژهای حافظه‌دار، پلیمرهای رسانا و پوشش‌های خودترمیم‌شونده را فراهم می‌کنند. همچنین، تطبیق این مفاهیم با مؤلفه‌های علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات، زمینه‌هایی را برای طراحی فعالیت‌های آموزشی میان‌رشته‌ای آشکار ساخت. یافته‌ها بر اهمیت هماهنگی میان محتوا، راهبردهای یاددهی ـ یادگیری، شایستگی‌های معلم و شیوه‌های ارزشیابی تأکید دارند. در مجموع، کتاب‌های درسی شیمی از ظرفیت مفهومی بالقوه‌ای برای پرداختن به مواد هوشمند برخوردارند؛ ظرفیتی که می‌تواند مبنایی برای طراحی محتوای آموزشی مبتنی بر رویکرد علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات قرار گیرد و اعتبار و اثربخشی آن نیازمند بررسی‌های میدانی است.
کلیدواژه ها
مواد هوشمند، آموزش شیمی، برنامه درسی شیمی، آموزش میان‌رشته‌ای،؛ علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر