بازتحلیل شناختی کج‌فهمی‌های شیمی دبیرستان: بررسی سازوکارهای خطای ناشی از هم‌نشینی زبان آموزشی و بازنمایی‌های تصویری کتاب درسی
کد مقاله : 1031-CHEMCONF8 (R1)
نویسندگان
فریبا جلیلیان *
گروه اموزش علوم تجربی دانشگاه فرهنگیان تهران
چکیده مقاله
کتاب درسی شیمی به‌عنوان منبع اصلی یادگیری در نظام آموزش رسمی، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری فهم مفاهیم علمی دانش‌آموزان دارد. بااین‌حال، شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که بخشی از کج‌فهمی‌های پایدار در شیمی، نه صرفاً ناشی از ناتوانی شناختی یادگیرندگان، بلکه متأثر از نحوه بازنمایی مفاهیم در کتاب‌های درسی است. هدف اصلی مطالعه، شناسایی عوامل شناختی ایجاد برداشت‌های نادرست و نحوه تعامل دانش‌آموزان با متن و تصویر بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی ـ تحلیلی و شناختی انجام شد و داده‌ها از طریق تحلیل اسنادی هدفمند کتاب‌های شیمی پایه‌های دهم تا دوازدهم جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که زبان قطعی و تصاویر ایستا، بیشترین سهم را در شکل‌گیری کج‌فهمی‌های مفهومی دانش‌آموزان دارند. این یافته‌ها بر اهمیت طراحی دقیق متن و بازنمایی تصویری در کتاب‌های درسی و توجه به نحوه پردازش شناختی یادگیرنده تأکید می‌کند. پژوهش زمینه را برای ارائه راهکارهایی جهت بهبود یادگیری مفاهیم شیمی و کاهش کج‌فهمی‌ها فراهم می‌سازد و نشان می‌دهد که شناخت تعامل بین زبان، تصویر و ذهن دانش‌آموز برای آموزش مؤثر ضروری است.
کلیدواژه ها
کج‌فهمی، کتاب درسی شیمی ،زبان علمی، تصویرسازی آموزشی، تحلیل شناختی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر