مروری بر رویکردهای آموزش کاوشگرانه در یادگیری شیمی دوره متوسطه دوم: تحلیل مطالعات اخیر
کد مقاله : 1025-CHEMCONF8 (R1)
نویسندگان
مسعود سعادتی *1، محمد اشرفی2، فاضل قهرمانی فرد1
1گروه آموزش شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2دبیر شیمی آموزش و پرورش، گیلان، ایران
چکیده مقاله
هدف این پژوهش، مرور و تحلیل شیوه‌های آموزش کاوشگرانه شیمی و بررسی دلالت‌های آن‌ها برای دوره متوسطه دوم است. پژوهش با روش مرور روایتی ـ تحلیلی و با تمرکز بر منابع منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ انجام شد. جست‌وجوی اولیه با کلیدواژه‌های فارسی و انگلیسی مرتبط با کاوشگری و آموزش شیمی صورت گرفت. از ۶۰ رکورد اولیه، پس از حذف رکوردهای غیر مرنبط ۱۸ منبع برای تحلیل تفصیلی انتخاب شد. منابع منتخب از نظر جامعه هدف، حوزه محتوایی شیمی، شیوه کاوشگری، نقش معلم، مشارکت دانش‌آموز و پیامدهای گزارش‌شده کدگذاری شده و پس از استخراج مضامین مربوطه باهم مقایسه شدند. یافته‌ها نشان دادند که جهت‌گیری‌های بررسی‌شده شامل هدایت متناسب، بازاندیشی، استدلال مبتنی بر شواهد، یادگیری گروهی، شبیه‌سازی و مسائل واقعی هستند. پیامدهای گزارش‌شده نیز از فهم مفهومی تا طراحی آزمایش، ارتباط علمی، خودکارآمدی و خودتنظیمی را در بر می‌گیرند. تنوع طرح‌های پژوهش و تفاوت مقاطع تحصیلی، مقایسه مستقیم اثربخشی روش‌ها و تعمیم نتایج به متوسطه دوم ایران را محدود می‌کند. بر پایه این تحلیل، واگذاری تدریجی تصمیم‌گیری به دانش‌آموز، همراه با حمایت هدفمند معلم و ارزشیابی فرایند و استدلال، به‌عنوان پیشنهادی برای طراحی آموزش شیمی متوسطه دوم مطرح می‌شود.
کلیدواژه ها
آموزش کاوشگرانه، آموزش شیمی، دوره متوسطه دوم، کاوشگری هدایت‌شده.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی