داربست‌بندی مفهومی و طراحی بازنمایی چندگانه در آموزش استوکیومتری: تحلیل تطبیقی کتاب‌های درسی شیمی دوره متوسطه ایران و سنگاپور
کد مقاله : 1018-CHEMCONF8 (R1)
نویسندگان
سلمی احسانی تیلمی *
گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران، ایران
چکیده مقاله
استوکیومتری به‌دلیل پیوند استدلال ریاضی، بازنمایی نمادی، درک مفهومی و تفکر تناسبی، از موضوعات دشوار آموزش شیمی دوره متوسطه است؛ بااین‌حال، نقش ساختارهای آموزشی و بازنمایی‌های کتاب‌های درسی در ایجاد فرصت یادگیری آن کمتر بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی آموزش استوکیومتری در کتاب شیمی پایه دهم ایران و کتاب شیمی سنگاپورِ منطبق با برنامهٔ درسی آزمون عمومی آموزش متوسطه سنگاپور–کمبریج انجام شد. این پژوهش با روش تحلیل محتوای تطبیقی کیفی انجام گرفت و ۱۲۶ واحد تحلیل مرتبط با استوکیومتری (۶۱ واحد از کتاب ایران و ۶۵ واحد از کتاب سنگاپور) بر اساس شش بُعد چارچوب تحلیلی شامل توالی مفهومی، ساختار آموزشی، زمینه‌مندسازی، تأکید ریاضی، بازنمایی دیداری و تقاضای شناختی بررسی شد. یافته‌ها نشان داد کتاب ایران بیشتر بر تمرین‌های محاسباتی، بازنمایی نمادی و تقاضای شناختی رویه‌ای تأکید دارد؛ درحالی‌که کتاب سنگاپور توضیح مفهومی، فعالیت‌های کاوشگرانه، زمینه‌مندسازی واقعی، بازنمایی چندگانه و تقاضای شناختی تحلیلی بیشتری ارائه می‌کند. هر دو کتاب از داربست‌بندی بهره می‌گیرند؛ اما داربست‌بندی کتاب ایران بیشتر برای هدایت حل تمرین‌های محاسباتی و کتاب سنگاپور بیشتر برای پیونددادن مفاهیم، بازنمایی‌ها و موقعیت‌های واقعی است. نتایج نشان می‌دهد آموزش اثربخش استوکیومتری نیازمند تلفیق متوازن استدلال مفهومی، هماهنگ‌سازی بازنمایی‌های چندگانه، یادگیری زمینه‌مند و تمرین‌های رویه‌ای است.
کلیدواژه ها
آموزش استوکیومتری، تحلیل کتاب درسی شیمی، تقاضای شناختی، درک مفهومی، دانش رویه‌ای
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر