بازاندیشی پارادایم ارزیابی در آموزش شیمی: تحلیل اثربخشی راهبردهای جایگزین و عملکردی
کد مقاله : 1009-CHEMCONF8 (R2)
نویسندگان
عباس خاک‌پور خانقاه1، حامد بهرو مرادلو2، جعفر عظمت *1
1گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
2دبیر شیمی آموزش‌و‌پرورش استان اردبیل، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف تحلیل اثربخشی راهبردها و ابزارهای جایگزین و عملکردی در ارزیابی یادگیری شیمی، شناسایی زمینه‌های کاربرد مناسب آن‌ها و بررسی چالش‌های اجرای این رویکردها انجام شد. این پژوهش با رویکرد مرور تحلیلی ـ ترکیبی انجام گرفت. در فرایند جست‌وجو و غربالگری منابع مرتبط با ارزیابی جایگزین در آموزش شیمی، ۱7 سند برای تحلیل نهایی انتخاب و داده‌های آن‌ها با استفاده از تحلیل مضمونی و مقایسه مستمر بررسی شد. یافته‌ها نشان داد که اثربخشی ابزارهای جایگزین به‌صورت مطلق قابل تعمیم نیست و به هدف ارزیابی، نوع یادگیری مورد انتظار و شرایط اجرای آن وابسته است. نقشه‌های مفهومی و فعالیت‌های ترسیمی باز در آشکارسازی ساختار دانش و برخی کج‌فهمی‌های مفهومی، به‌ویژه در مفاهیم انتزاعی و ماهیت ذره‌ای ماده، ظرفیت بیشتری نشان دادند؛ در حالی که پرتفولیو و پروژه برای بررسی فرایند یادگیری، رشد عملکرد و کاربرد دانش مناسب‌تر بودند. گزارش‌های ویدئویی نیز امکان ارزیابی مستقیم‌تر مهارت‌های عملی را فراهم کردند. در مقابل، یافته‌های مربوط به آزمون‌های شفاهی یکسان نبود و تأثیر آن‌ها به ساختار پرسش، شرایط اجرا و میزان اضطراب وابسته بود. مهم‌ترین چالش‌های شناسایی‌شده شامل زمان‌بر بودن، دشواری دستیابی به نمره‌دهی پایا و نیاز به آمادگی مدرس بود. در مجموع، یافته‌ها از جایگزینی هدفمند و ترکیبی ابزارهای ارزیابی، متناسب با هدف یادگیری و نوع شایستگی مورد سنجش، حمایت می‌کنند.
کلیدواژه ها
ارزیابی جایگزین، آموزش شیمی، ارزیابی عملکردی، ابزارهای ارزیابی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی